O selu Cerovica

cerovicaIzmeđu željezničke pruge Doboj – Banjaluka i ceste Doboj – Jelah – Prnjavor nalazi se jedna lijepa crkvica na jednom brežuljku zvanom Gojakovac. Samo mjesto Gojakovac dobija svoj naziv iz turskog vremena. Naime, tu se u borbama protiv Turaka istakao čuveni hajduk Gojko, koga su Turci mučki ubili. Na uspomenu na hajduka Gojka pređašnji stanovnici dadoše ime mjestu „Gojakovac“. Gojakovac je poznat i po tome što je na njemu sagrađena crkva i škola. On je bio prvi centar pismenosti i kulture. Takođe je i u ekonomskom pogledu odigrao vrlo važnu ulogu, pošto su tu nikle prve trgovine. Gojakovac  jeste jedan mali zaseok sela Cerovice. Po nazivu sela i parohija Dobija svoje ime „cerovička“. Nekada su na području ovoga sela, a i cijele parohije bile nepregledne šume. Najviše je raslo drvo cer i po njemu i selo dobija ime Cerovica. Prvobitni stanovnici Cerovice su došli iz raznih krajeva a naročito iz Hercegovine. Kao najstarije porodice tretiraju se „Josići“ i „Anđelići“ porijeklom iz Hercegovine. Došavši u ovaj kraj, suočili su se sa mnogim poteškoćama. Kao prvo trebalo je iskrčiti šume. A poslije posao već ide lakše. Zatim su osnovali i groblje i to na Gojakovcu. Tu su se održavali i prvi molitveni skupovi, najprije pod otvorenim nebom a zatim pod šatorom. Na molitve su dolazili ne samo mještani sela Cerovice, nego mještani i drugih sela: Cerovica, Vitkovci, Blaževci, Bobare, Vrela, Radnja Gornja, Radnja Donja, Stanari, Raškovci, Ljeb, Osredak, Donja i Gornja Ostružnja. Izgradnjom crkve u Stanarima, osnovana je stanarska parohija koja se sastoji od: Stanara, Raškovaca, Ljeba, Osredaka, Gornje i Donje Ostružnje. Kasnije je Osredak otpao od Stanara time što je sebi sagradio crkvu i pripojio se parohiji čečavskoj. Na molbu prote Nikole Mandića i ostalih vjernika sela: Vrela i Gornje Radnje da im se odobri pripajanje parohiji teslićkoj. preosvećeni episkop Longin je udovoljio. Tako je cerovička parohija ostala vrlo mala i to Cerovica, Radnja Donja, Vitkovci, Blaževci i Bobare. Na teritoriji Cerovice žive Srbi. Klima je umjereno kontinentalna. Pošto je teren brdovit, narod se bavi stočarstvom i zemljoradnjom. Sada već preovladava radništvo koje je zaposleno širom naše zemlje i svijeta. Narod ove parohije bio je oduvijek pobožan i na vrlo visokom moralnom stepenu. Svakako kao takav on je čeznuo, tj. imao je želju da jednog dana sagradi sveti hram gdje će se sastajati i zajednički upućivati molitve Gospodu Bogu.

novine

Što su željeli to su i dočekali. Dva predloga gdje će se zidati novi hram bila su odbačena. Jedan predlog bio je u selu Donja Ostružnja, mjesto zvano „klupe“ a drugi Donja Radnja „brdo Blagojevića“. Pošto su u to vrijeme Anđelići bili najviđeniji ljudi a prvi po bogatstvu, uspjeli su da privole većinu naroda da se crkva sagradi na „Gojakovcu“ . U tu vrijeme na Gojakovcu se nalazio neki turski beg, koji je prilikom povlačenja dao odobrenje za gradnju crkve. Najprije je osnovan građevinski odbor na čijem se čelu nalazio ugledni prota Kosta Anđelić, sin sveštenika Vase Anđelića. Prota Kosta uzeo je na sebe svu odgovornost. Uspio je od austrijskih vlasti da dobije odobrenje za izgradnju crkve. Sa još nekoliko uglednih ljudi prota kreće na put. Išao je od mjesta do mjesta po svoj Bosni i Hercegovini sakupljajući dobrovoljne priloge. U tom poduhvatu je i uspio. Odmah se pristupilo izgradnji crkve. Kada je izgradnja počela nezna se tačno, ali se zna da je hram dovršen 12. juna (30.maja)1891. godine a osvećen 12. jula (29.juna) 1892. hram je posvećen Sv. apostolima Petru i Pavlu. Od temelja do krova crkva je zidana kamenom, a pokrivena je crijepom zvanim kopitar. U crkvi se nalazi i zvonik u kome su u početku bila smještena dva zvona: jedno veliko i drugo srednje, koja su svečano osvećena na Mitrovdan 1892. godine. Ovu crkvu postigla je katastrofa u prvom Svjetskom ratu time što su austro-ugarske vlasti odnijele zvona sa crkve i nikada ih više nisu vratili. Ni drugi Svjetski rat nije novnepoštedio ovu crkvu. Zloglasne ustaše ušle su u crkvu, oštetile ikonostas, predoltarske svećnjake, iz crkve odnijeli zlatni krst, zlatni putir i mnoge druge vrijednosti. Tek za vrijeme Kraljevine Jugoslavije uspjelo se nabaviti samo jedno oveće zvono. Uglavnom hram je zadržao svoj prvobitni izgled. Ikonostas je star koliko i crkva. Ime umjetnika koji je ikone radio je nepoznato. Ova selo, od svoga početka pa do danas imalo je mnogo uglednih i eminentnih sveštenika od kojih možemo da pomenemo: Kvržić Jovu (Donja Radnja) ,3rnić Todora (Cerovica) .Od svih njih najvažnije mjesto zauzima čuvena loza sveštenika iz porodice Anđelića. Prvi sveštenik u Anđelićima bio je pop Vaso, otac prote Koste. Za protu Kostu zna se da je završio osnovnu školu u Tešnju.kod čuvenog učitelja Steve Petranovića. Da li je učio bogosloviju to je nepoznato. Još se zna i to da ga je rukopoložio Episkop Pajsije 15. i 16. septembra 1872. godine. Od svih sveštenika on je bio najzaslužniji i pred Bogom i pred  ljudima. Uspio je da izgradi crkvu i prvu srpsku školu. Osnovana je crkveno-školska opština koja je postojala do drugog svjetskog rata. Da je ta Opština postojala govori „Blagajnički dnevnik“ koji se i danas čuva u arhivi crkvene opštine.

Istorija pravoslavlja u Pousorju Parohija cerovička